Wie zijn er betrokken bij het witwassen van zwart geld?


Natuurlijk zijn het de criminelen zelf die betrokken zijn bij het witwassen van zwart geld. Zij hebben namelijk op een illegale wijze het geld verkregen dat moet worden witgewassen om het als legaal geld te kunnen gebruiken. Bij het proces van witwassen zijn niet alleen zij zelf betrokken, maar ook andere personen of instellingen. Hieronder wordt beschreven wie en op welke manier diegene bij het witwassen is betrokken of betrokken kan zijn.

Makelaars

Bij gelegenheid kwam het in het verleden voor dat (bank)makelaars werden gezien als een toegangsdeur tot het witwasparadijs. De cliënt had namelijk de mogelijkheid om de makelaar, tussenpersoon tussen cliënt en wederpartij met wie de overeenkomst tot stand is gekomen, te onderdrukken door onscherpe regels waardoor deze voorvallen niet opvielen bij de overheid of een andere autoritaire instantie. Tevens diende de eventualiteit zich aan dat zonder medeweten van de makelaar er geld wordt witgewassen tussen de klant en wederpartij. In het geval dat deze tussenpersoon een bankmakelaar zou zijn, had het niet enkel gevolgen voor de klant en de wederpartij, maar ook voor de bank zelf. Zowel de bankmakelaars als NVM-makelaars, Nederlandse Vereniging van Makelaars en Taxateurs in onroerende goederen, kunnen hierop als straf een hoge boete verwachten. Uit onderzoek (Rechtennieuws, 2018) blijkt dat er in 2015 een vierde Witwasrichtlijn is verscherpt in de wet ‘Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme’. Hierin staat dat de makelaar voor iedere toegewezen opdracht een cliëntenonderzoek, Due diligence onderzoek, moet uitvoeren. Met de intentie om er zeker van te zijn dat er geen mogelijkheid bestaat voor het witwassen. Tevens moeten alle contante bedragen boven de €10.000 worden aangegeven bij de FIU, Financial Intelligence Unit. Zodra de makelaar meent dat er een vreemd luchtje aan de opdracht zit, moet dit worden aangegeven bij de daarvoor bestemde autoriteiten.

Uit onderzoek (Rechtennieuws, 2018) blijkt dat de structuur van een cliëntenonderzoek er als volgt uit ziet:

  1.    Identificatie maken van de betreffende rechtspersonen en Ultimate Beneficial Owners (UBO). Zij zijn de personen die meer dan 25% van de aandelen in handen hebben;
  2.       Deze informatie moet geverifieerd worden;
  3.  Risico-georiënteerde benadering toepassen m.b.v. de risicobeoordeling;
  4.        Het realiseren van een monitoring van zowel de klant als de wederpartij;
  5.        Audit-trail aanleggen voor de dossiervorming.

De makelaar is verplicht om het te melden bij de FIU als er iets ongewoons is bij één van bovenstaande procedures. Dit kost een makelaar meer tijd, geld en werk. Om deze reden is NVM een samenwerking aangegaan met Graydon. Dit houdt in dat:

  •   De makelaars een inkoopvoordeel krijgen op KvK-uittreksels, Kamer van Koophandel;
  •   Zij tevens een huurderscheck kunnen realiseren voor financiële bedrijfsinformatie en over alle informatie beschikken van het gehele netwerk van zowel de wederpartij als de cliënt;
  •   Tot slot het minder tijd vergt dan verwacht van de makelaar door het geautomatiseerde proces van de UBO-search en compliance screening.

Uit onderzoek (Rechtennieuws) blijkt ook dat NVM een samenwerking is aangegaan met ComplyNow. Zij zorgen voor:

  •   Een handboek;
  •   Risicobeoordeling op maat;
  •   Het verrichten van werkzaamheden voor verplichte compliance functie en audits;
  •   Trainingen waarbij makelaars op de hoogte worden gebracht van hun plicht en de mogelijke gevolgen van het niet of niet juist naleven van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme.

Door de aangegane samenwerkingen is het werk, de tijd en het geld gereduceerd voor de makelaar, omdat de taken nu verdeeld zijn over meerdere instellingen.

Katvangers en stromannen

Katvanger is een andere benaming voor een stroman, dit zijn mensen die hun naam vrijwillig of onder druk uitlenen. Zij zijn dan op papier de eigenaren van een bepaald goed met de achterliggende gedachte dat de echte witwasser lastiger te vinden is. Uit onderzoek (Advocaten Juristen, 2018) blijkt dat als katvangers vrijwillig hun naam uitlenen ze er zelfs een beloning achteraf voor ontvangen, echter gebeurt het vaker dat een persoon wordt onderdrukt door bedreiging of chantage.

De stroman loopt hierbij een groot risico. Uit onderzoek (Lont, 2018) blijkt dat als de autoriteiten erachter komen dat dit soort fraude is gepleegd dat naast een boete, en soms een gevangenisstraf is opgelegd, er ook een aantekening kan worden gemaakt op je strafblad. Dit is natuurlijk niet wenselijk voor je reputatie. Als katvanger hoef je er niet op te rekenen dat de overheid sympathie  heeft voor jouw persoonlijke omstandigheden. Ze pakken jou daarom ook extra hard aan, omdat mede door jou een crimineel (een deel van) zijn zwart geld heeft kunnen witwassen. Ze doen dit om preventie te voorkomen maar ook omdat als er minder mensen katvanger willen spelen er minder zwart geld witgewassen kan worden, wat gunstig is voor de Belastingdienst. De Belastingdienst verdient er namelijk op als jij belasting over je vermogen moet afdragen en hiermee worden vervolgens de overheidsuitgaven gefinancierd.

De mensen die de rol van een stroman innemen zijn om de bovengenoemde redenen meestal mensen aan de onderkant van de samenleving, kortom zij hebben (bijna) niets meer te verliezen terwijl ze er wel geld aan kunnen overhouden als ze ervoor beloond worden. Uit een rapport naar witwassen (Politie, 2017) blijkt dat het ook regelmatig voorkomt dat een vriend, kennis of familielid de stroman is. Ze, de crimineel en vriend, kennis of familielid, doen dit omdat ze er dan beiden van kunnen profiteren. Denk hierbij aan het aanschaffen van een nieuw appartement om er samen in te huisvesten.

Financiële facilitators

Facilitator is een essentiële factor voor het uitvoeren van de criminele activiteit. Uit rapport naar witwassen (Politie, 2017) blijkt dat deze factor wordt opgedeeld in twee categorieën:

  •   Contant geld

Hierbij richt de facilitator zich voor de volle 100% op de activiteiten die te maken hebben met contant geld. De meest voorkomende manier die in beeld is geweest, is het brengen van crimineel geld naar een ander land waarbij elk land dienst  doet als een invoer-, doorvoer- of uitvoerland. Dit geld wordt meestal via een geldkoerier de grens overgebracht, maar een nog veel eenvoudiger manier is om het geld (meerdere malen) op de post te doen.

  •   Papieren schijnwerkelijkheid

De facilitator is degene die er voor zorgt dat alles met betrekking tot de juridische eisen op orde is. Hierbij verhult hij/zij het crimineel verkregen geld en sluist het vervolgens weg.

 

Uit onderzoek (CCV, 2018) blijkt dat zowel een persoon, onderneming als een gemeenschap deze factor kunnen vervullen. In het geval van personen zijn het mensen die de beschikking hebben over bepaalde kennis en capaciteiten. Hierbij kunt u bijvoorbeeld denken aan financiële specialisten.

In het geval van een onderneming betreft het meestal een logistiek bedrijf, omdat het woord het al verklapt, namelijk het vervoeren (van geld). Wat betreft gemeenschappen kunt u denken aan bijv. een motorclub voor het vervoeren van geld.


Onderzoek naar het zwart geld dat witgewassen wordt